Gökçen ÇETİNER
gokcencetiner@bebekoyunu.tv
Gökçen ÇETİNER
Kimdir ? Uyku Alışkanlığı
Okul Öncesi Dönemde Çocukların Uykuya İhtiyacı ve Uyku Sorunları
Birçok aile oyun çocuklarının yatağa gitme zamanının günün en zor kısmı olduğunu düşünürler. Uyku problemlerinin en büyük sebeplerinden birisi ailelerin yanlış davranışlarıdır. Uyku alışkanlığı çocuklarda ilk kazandırılması gereken alışkanlık olarak kabul edilmektedir.
Büyüme hormonlarının uykuda salındığını düşünürsek, çocukların büyüme ve gelişmesi için uykunun önemi daha çok anlaşılacaktır. Yaşamının ilk yıllarından itibaren uyku düzeni kazandırılmayan bir çocuk uyku sorunları yaşamaktadır. Uyku düzenini sağlayabilmek için (Ayrıca diğer yemek, tuvalet vb disipline olması gereken kazandırılması gereken alışkanlıklar) öncelikle kararlı ve tutarlı davranmamız gerekmektedir.
Uyku bir bütün olarak değerlendirilmeli, gündüz uykusunun gece uykusunu etkilediği unutulamamalıdır. Bu yüzden, çocuklarınızı mümkün olduğunca yuvadan geldikten hemen sonra uyutmamaya gayret edin ki akşam erken bir saate uyuyabilsin.
Çocuğun ebeveynle uyama isteği, bazen onlarla birlikte olma ihtiyacının gün boyunca yeterince karşılanamamış olmasından kaynaklanabilir (özellikle çalışan ailelerde daha sık görülür). Çocuk, yuvadan geldikten sonra niceliksel olarak bire-bir vakit geçirmeniz bu konuda yardımcı olabilir.
Anne babaların çocuklarının yalnız yatamamasından şikayet etmekte ancak çeşitli bahanelerle onları yanlarında yatırmaktadırlar. “Korkuyor, yalnız yatamıyor, bizi bırakmıyor, bütün gün özledim, hiç alışmadı” sözleriyle çocukları yanlarında yatırmakta ama istedikleri zaman geri yollayamamaktadırlar.
Çocukların yalnız yatamamalarında bir diğer sebep de anaya babaya bağımlılıktır. Bütün gün annenin gözünün önünden ayırmadığı, görmediği anda telaşlandığı çocukların geceleri odalarında yalnız başlarına yatmalarını beklemek çok gerçekçi bir davranış değildir.
“Kışın üstünü açar diye, yazın da odası sıcak oluyor” bahanesiyle yanımıza alıp yatırdığımız çocuklarımızın “hadi yatağında yat” dendiğinde tıpış tıpış yatağına gitmesi çok kolay değildir.
Çocuklarda "uyku düzeninin sağlanmasındaki" temel amaç; çocuğa kendi kendine uykuya dalmasını öğretmek ve onu kendi yatağında uyumaya alıştırmaktır. Anne-babanın görevi, yavaş yavaş iyi uyku alışkanlıklarının temel taşını atarak çocuğa gelişim dönemine uygun bir uyku düzeni kazandırmaya çalışmaktır.
Bunun için şu basamakları izleyebilirsiniz:
.jpg)
1. Yatağa girmeye hazırlık zamanı: İlk adımda, çocuğun her zaman kendi yatağında ve sükûnetle uykuya geçmesi konusunda gerekli ortam hazırlanmalıdır. Evde televizyon kapatılmalı, çocuğun uyku öncesi temizliğine fırsat verilmelidir (diş fırçalama, pijamalarını giyme…). Bunun yanı sıra bir bardak ılık süt ve ya meyve suyu çocuğa verilebilir. Bu sürecin, çocuğun hoşuna gidecek, ona güven verecek ve kaygılarını giderecek rutin bir zaman dilimi olmasına önem gösterilmelidir.
2. Uykuya hazırlık zamanı: Çocuğun kendi yatağına yattıktan sonraki süreçtir. Burada çocuk isterse, anne-baba yanındaki bir koltukta bir süre oturabilir, onunla sohbet ederek ve ya bir-iki hikâye kitabı okuyarak ona eşlik edebilir. Fakat daha sonrasında mutlaka kararlı ve tavizsiz bir şekilde çocuk, kendi başına uyumaya bırakılmalıdır. Bu aşamada anne-baba, çocuğun üstünü örtüp, birer öpücük kondurup kesin bir ifadeyle "iyi geceler, iyi uykular, biz odamıza gidiyoruz, sabaha görüşürüz" diyebilmelilerdir. 3. Uyku sırasındaki zaman: Bazen çocuklar kendi yataklarında uyusalar bile, geceleri anne-babayı odasına çağırma ve ya ebeveyn odasına gitme davranışı gösterebiliyorlar. Bu durumlarda eğer sesinde panik, korku gibi acil durum belirtisi yoksa çocuk, tekrar yatağına yatırılmalıdır. Bu, "herkes yatağında yatıyor, sen de kendi yatağında kalmalısın, yatağından çıktığın taktirde, seni tekrar yerine yatıracağım" gibi sözel ifadelerle desteklenebilir.
Öneriler:
1. Çocuğunuz uykuya dalmadan önce sessiz bir dönem geçirmesini sağlayın. Uykudan önce sakin bir rutin geliştirin: masal okuma, şarkı- ninni söyleme, banyo gibi. Bu düzenli rutin çocuğunuza uyku zamanının geldiğini hatırlatacaktır. Çalışan anne ve babalar geç saatlerde çocukları ile oynamak isterler. Uykudan önce oynanan aktif oyunlar çocuklar uyarır uykuya dalmalarını güçleştirir. Bu tarz oyunların zamanlamasını iyi yapmak, uyku saatinden en az 1-2 saat önce oynatmak yerinde olacaktır.
2. Değişmeyen bir uyku planı yapın. Sabit bir uyanma saatinin olmasını sağlayın. Uyuma ve uyanma zamanı haftanın yedi günü sabit-aynı olmalıdır. Düzenli uyku ritmini sağlamak açısından uyanma saati uyuma saatinden daha önemlidir. Aynı zamanda çocuğunuzu uyandırmak da onu uyumaya zorlamaktan daha kolaydır.
3. Çocuğunuzun en sevdiği oyuncağı veya 
battaniyesini yanına almasına izin verin (ancak bağımlılık geliştirmemsi için bu durumun süreklilik kazanmamasına özen gösterin.)
4. Çocuğunuzun rahat olduğundan emin olun. Odanın ısısını kontrol edin elbiseler hareketini engellememeli, uyumadan önce çocuğunuz su içmek isteyebilir, gece lambası açık bırakılabilir, kapı aralık bırakılabilir.
5. Çocuğunuzun sizinle beraber uyumasına izin vermemeye çalışın. Bu onun yalnız başına uykuya dalmasını öğrenmesini zorlaştırır.
6. Her şikâyetinde veya sizi çağırmasında çocuğun odasına gitmeyin. Odanın dışında veya kapısında durarak onunla konuşmaya çalışın.
7. Gece herhangi bir nedenle kalkıp yanımıza geldiğinde tutum ve davranışımız aynı olmalıdır. Onu alıp yatağına götürdükten sonra uyuyana kadar yanında beklemeli ve daha sonra kendi yatağımıza geçmeliyiz.